niedziela, 5 kwietnia 2026 | Portal eORDO Omnis v. 1.116.1.5.61

Portal eORDO Omnis

☰ Niezalogowano
Użytkownik anonimowy
Zaloguj się

PPUZ w Nowym Targu

Ramowy program studiów

Szczegóły przedmiotu

Pobierz PDF
Wersja: 4

Podhalańska Państwowa Uczelnia Zawodowa w Nowy Targu

Informacje ogólne


Nazwa zajęć

Teoria i metodyka pracy socjalnej I i II

Kod zajęć

PS-1-3_4,1 19-20

Status zajęć

Obowiązkowy

Wydział / Instytut

Instytut Humanistyczno - Społeczny

Kierunek studiów

praca socjalna

Moduł specjalizacyjny

-----

Specjalizacja

-----


Forma studiów Rok studiów Semestr Suma godzin dydaktycznych Liczba punktów ECTS
Wykłady Ćwiczenia/praktyki
Stacjonarne 1 1 --- --- ---
1 2 --- --- ---
2 3 15.0 25.0 3.0
2 4 30.0 25.0 4.0
Suma 45.0 50.0 7.0


Poziom studiów

studia pierwszego stopnia

Profil

Praktyczny

Osoba odpowiedzialna za program zajęć

mgr Agata Domalik

Wymagania (Kompetencje wstępne)

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z fundamentalnymi pojęciami z zakresu teorii pracy socjalnej oraz metodycznego postępowania w pracy socjalnej, a także zapoznanie studentów z podstawami profesjonalnych działań podejmowanych w obszarze pracy socjalnej, ze szczególnym uwzględnieniem trzech jej głównych metod: metody pracy z indywidualnym przypadkiem, metody pracy z grupami i społecznościami.

Założenia i cele zajęć

Przedmiot ma na celu zapoznanie studentów z genezą, zasadami, zakresem przedmiotowym i podmiotowym pracy socjalnej. Jej miejscem w strukturze nauk, związkami pracy socjalnej z innymi naukami: socjologią, pedagogiką społeczną, psychologią, polityką społeczną, antropologią. Interdyscyplinarne aspekty pracy socjalnej i jej związki z naukami humanistyczno - społecznymi. Teoretyczne założenia w pracy socjalnej (ontologiczne, epistemologiczne i praktyczne). Podstawowe metody pracy socjalnej.

Zapoznanie i przedstawienie różnic pomiędzy różnymi modelami pracy socjalnej stosowanymi w Polsce i na świecie. Zapoznanie studentem z rozwojem kształcenia pracy socjalne w Polsce i na świecie. Prekursorzy pracy socjalnej  - ich wkładem w rozwój pracy socjalnej w Polsce i na świecie.

Zapoznanie ze współczesnymi obliczami pracy socjalnej jako działalności społecznej i profesjonalnej, w tym z przykładami pracy socjalnej z różnymi kategoriami klientów  z bezrobotnymi, ubogimi, bezdomnymi, niepełnosprawnymi, dzieckiem i rodziną dysfunkcyjną, seniorami. 

Pracownik socjalny wobec współczesnych problemów. Metodyka działania w obszarze pracy socjalnej. Warsztat pracownika socjalnego. Wstępna teoretyczna interpretacja problemów społecznych i ich diagnoza w pracy socjalnej. Zasady w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej i ich stosowanie. Etyka pracownika socjalnego.

Treści kształcenia skupiają się przede wszystkim wokół naukowych podstaw profesjonalnych działań podejmowanych w obszarze pracy socjalnej, związanych z trzema klasycznymi metodami:  pracy socjalnej z indywidualnym przypadkiem, pracy socjalnej z grupami i ze społecznością, a także ich praktycznymi implikacjami. Szczególny nacisk zostanie położony na metodykę i jej istotę działania w obszarze pracy socjalnej. 

W obszarze metody pracy socjalnej z indywidualnym przypadkiem studenci zostaną zapoznani z genezą jej powstania, głównymi założeniami teoretycznymi, aksjologicznymi i praktycznymi tej metody oraz typowymi procedurami postępowania - etapami działania; modelami pracy z przypadkiem, a także "case management" jako odmiany metody prowadzenia przypadku.

W obszarze metody pracy socjalnej  z grupą studenci zostaną zapoznani z genezą jej powstania, definicją grupy, celami różnych grup, stadiami rozwoju grupy - etapami procesu grupowego; modelami pracy z grupą oraz zasadami pracy grupowej. 

W obszarze metody pracy socjalnej ze społecznością studenci zostaną zapoznani z genezą jej powstania, istotą tej metody, a także etapami postępowania w pracy tą metodą).

Prowadzący zajęcia

-----

Egzaminator/ Zaliczający

-----


Nakład pracy studenta - bilans punktów ECTS


Nakład pracy studenta niezbędny do uzyskania efektów uczenia się Obciążenie studenta
Studia stacjonarne Studia niestacjonarne
Obciążenie studenta na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich lub innych osób prowadzących zajęcia i studentów, w tym: godz.:
97.0 		godz.:
0.0
Udział w wykładach (godz.) 45 0
Udział w: ćwiczenia (godz.) 50 0
Dodatkowe godziny kontaktowe z nauczycielem (godz.) 0 0
Udział w egzaminie (godz.) 2 0
Obciążenie studenta związane z jego indywidualną pracą związaną z zajęciami organizowanymi przez uczelnię, w tym: godz.:
100.0 		godz.:
0.0
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć/ przygotowanie się do wykładu (godz.) 20 0
Samodzielne studiowanie tematyki zajęć/ przygotowanie się do: ćwiczenia (godz.) 30 0
Przygotowanie do zaliczenia/ egzaminu (godz.) 20 0
Wykonanie prac zaliczeniowych (referat, projekt, prezentacja itd.) (godz.) 30 0
Suma
(obciążenie studenta na zajęciach wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich lub innych osób prowadzących zajęcia oraz związane z jego indywidualną pracą związaną z tymi zajęciami) 		godz.:
197.0 		ECTS:
7.0 		godz.:
0.0 		ECTS:
0
Obciążenie studenta w ramach zajęć kształtujących umiejętności praktyczne godz.:
0 		ECTS:
0 		godz.:
0 		ECTS:
0


Efekty uczenia się


Efekty uczenia się

Odniesienia
do kierunkowych efektów
uczenia się

Odniesienia
do charakterystyk
drugiego stopnia
efektów uczenia
się Polskich
Ram
Kwalifikacji

Sposób
weryfikacji
efektów
uczenia się

Wiedza: student zna i rozumie

W1

Student posiada podstawową wiedzę na temat genezy powstania pomocy społecznej i pracy socjalnej oraz powiązania pracy socjalnej z innymi naukami.

K_W01

P6S_WG

obserwacja zachowania studenta podczas zajęć; (K), egzamin pisemny (W), egzamin ustny (W)

W2

Posiada wiedzę o dysfunkcjach występujących w środowisku społecznym oraz problemach społecznych rodzin ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki społeczności lokalnej.

K_W04

P6S_WK_02

W3

Posiada podstawową wiedzę na temat więzi społecznych oraz grup społecznych i środowisk lokalnych, z którymi pracuje pracownik socjalny.

K_W06

P6S_WG

W4

Potrafi zastosować w zaawansowanym stopniu – pojęcia, teorie i metody pracy socjalnej oraz złożone zależności między faktami, teoriami i metodami pracy socjalnej.

K_W03

P6S_WG, P6S_WK_01

W5

Potrafi dobrać odpowiednie metody pracy z uwzględnieniem środowisk społecznych i ich specyficznych problemów oraz panujących w nich więzi społecznych.

K_W10

P6S_WK_02

Umiejętności: student potrafi

U1

Właściwie obserwować zjawiska i procesy społeczne, analizować i interpretować przyczyny, przebieg oraz skutki tych zjawisk.

K_U01

P6S_UW_01, P6S_UW_02

prezentacja (W), frekwencja na zajęciach

U2

Zastosować wiedzę teoretyczną do zrozumienia i opisu zjawisk i procesów społecznych w obszarze pomocy społecznej oraz ich uwarunkowań zachodzących w cyklu życia rodziny.

K_U04, K_U06

P6S_UW_01, P6S_UW_02, P6S_UU

U3

analizować przyczyny i skutki powstania dysfunkcji w rodzinach wykorzystując metody i narzędzia stosowane w pracy socjalnej.

K_U03

P6S_UW_01, P6S_UW_02

U4

Posługuje się podstawowymi metodami i technikami rozwiązywania problemów, a także potrafi przedstawiać opinię na temat zjawisk i procesów zachodzących w rodzinach oraz potrafi wyodrębnić osoby niezbędne do realizacji założonego celu.

K_U02, K_U07

P6S_UW_01, P6S_UW_02

Kompetencje społeczne: student jest gotów do

K1

Student jest przygotowany do pracy zespołowej ale równocześnie posiada zdolność argumentacji i wyrażania własnych opinii.

K_K01

P6S_KK_01, P6S_KK_02

udział w dyskusji, (W), obserwacja jakości wykonania zadania (W), ocena wypowiedzi (treści i sposobu jej przedstawiania;) (K)

K2

Przyjmuje różne perspektywy poznawcze zjawisk gospodarczych i podejmuje samodzielnie decyzje, dbając przy tym o kulturę organizacji i o dobre relacje w środowisku pracy.

K_K02, K_K06

P6S_KO_01, P6S_KO_02, P6S_KR

K3

świadomego określenia swojego poziomu wiedzy i umiejętności, ponadto docenia znaczenie w działalności praktycznej wiedzy i ma świadomość konieczności ciągłego dokształcania się i rozwoju osobistego, a także jest w stanie inspirować w tym zakresie innych.

K_K07

P6S_KO_03

K4

Jest gotów postępować w trakcie wykonywania swoich zadań w praktyce pracy socjalnej zgodnie z etyką pracy socjalnej.

K_K06

P6S_KR

Formy i metody kształcenia

Wykłady:

wykład z prezentacją multimedialną,

prezentacja i analiza przypadków. 

Ćwiczenia:

praca w grupach, 

analiza i interpretacja tekstów źródłowych,

studium przypadków, 

dyskusja kierowana, 

zajęcia mogą być realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległ

Treści programowe


Wykłady

Geneza pomocy społecznej i pracy socjalnej w krajach Unii Europejskiej i w Polsce.

Praktyczny wymiar teorii pracy socjalnej. 

Istota, cele i funkcje pomocy społecznej.

Dlaczego pomagamy ludziom - teorie.

Modele działań w pracy socjalnej i ich zastosowanie.

Zasoby osobiste i cechy dobrego pracownika, a także  role zawodowe pracownika socjalnego.

Metodyka działania w pracy socjalnej.

Przygotowanie zawodowe pracownika socjalnego - profesjonalisty od pomagania osobom wykluczonym społecznie.

Dylematy etyczne w procesie pomagania.  

Rodzina jako przedmiot zainteresowania pracownika socjalnego ze szczególnym uwzględnieniem rodzin dysfunkcyjnych.

Środowisko zamieszkania jako teren działalności socjalnej – ogólne zasady organizacji pracy w środowisku zamieszkania. 

Teoria pracy socjalnej jako źródło modeli metod pracy w środowisku zamieszkania – metoda prowadzenia indywidualnego przypadku.

Teoria pracy socjalnej jako źródło modeli metod pracy w środowisku zamieszkania – metoda pracy grupowej.

Teoria pracy socjalnej jako źródło modeli metod pracy w środowisku zamieszkania – metoda organizowania społeczności lokalnej.
Ćwiczenia
ćwiczenia

Prekursorzy pracy socjalnej w Polsce i na świecie.

Etyczne zasady pracy socjalnej, główne założenia Kodeksu Etycznego Pracowników Socjalnych.

Studium przypadku. Praktyczne zastosowanie diagnozy i studium przypadku.

Kwestionariusz wywiadu środowiskowego jako podstawowe narzędzie diagnostyczne pracownika socjalnego – analiza struktury i

praktyczne zastosowanie wywiadu środowiskowego.

Wstępna teoretyczna interpretacja problemów społecznych i ich diagnoza w pracy socjalnej.

Praca socjalna w wybranych obszarach problemowych/ z wybranymi grupami osób  - wskazówki do pracy socjalnej w obszarze: 

a) problemów opiekuńczo-wychowawczych, 

b) problemu przemocy w rodzinie, 

c) problemów pozostawania bez pracy, 

d) problemów niepełnosprawności, 

e) osób starszych,

f) osób  będących w sytuacji kryzysowej, 

g) osób niepełnosprawnych,

h) osób skrajnie ubogich,

i) uzależnionych,

j) bezdomnych,

k) dzieci i młodzieży zagrożonych demoralizacją, 

l) osób doświadczających przemocy,

m) rodzin niepełnych i adopcyjnych oraz innych.

Ewaluacja w pracy socjalnej.

Zasady postępowania w "Procedurze niebieskiej karty".

Główne założenia Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie. Zespoły interdyscyplinarne. 

Ćwiczenia w praktycznym zastosowaniu metod pracy z przypadkiem, metody pracy z grupą oraz metody środowiskowej. 

Ćwiczenia w praktycznym zastosowaniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, .

Praktyczne opracowanie wywiadów środowiskowych,  niebieskiej karty odnoszących się do sytuacji trudnej osoby/rodziny oraz jego

prezentacja na forum grupy tych przypadków, a także planowanie pomocy. 

Kryteria oceny osiągniętych efektów uczenia się


Kryteria oceny efektów uczenia się osiągniętych przez studenta

Egzamin pisemny lub ustny

Niesatysfakcjonujący - 2,0

Satysfakcjonujący - 3,0

Dobry - 4,0

Bardzo dobry - 5,0


Nie udzielił prawidłowej odpowiedzi na wymaganą ilość pytań

Udzielił odpowiedzi na wymaganą ilość pytań, lecz były one niepełne i/lub z błędami

Udzielił odpowiedzi na wszystkie pytania, lecz były one niepełne i/lub z błędami

Udzielił bezbłędnych odpowiedzi na wszystkie zadane pytania


Prace: śródsemestralne, samokształceniowe, seminaryjne, raporty, sprawozdania, prezentacje, wnioski/projekty

Niesatysfakcjonujący - 2,0

Satysfakcjonujący - 3,0

Dobry - 4,0

Bardzo dobry - 5,0

Praca niesamodzielna (np. skopiowana z internetu lub przepisana od innego studenta)

Praca napisana samodzielnie, lecz nie wyczerpuje zagadnienia

Praca napisana samodzielnie, opisuje podstawowe zagadnienia

Praca napisana samodzielnie, opisuje zagadnienia w sposób rozszerzony


Nie podaje żadnych źródeł w pracy, z których korzystał

Podaje źródła, ale nie uwzględnia ich w pracy w formie przypisów

Podaje źródła, z których korzystał w pracy ale źródła nie wyczerpują danego zagadnienia w sposób pełny

Podaje wszystkie źródła, z których korzystał w pracy i zaznacza je odpowiednio w tekście, tabelach, rycinach, zdjęciach

Opis zagadnień teoretycznych dotyczących pracy socjalnej

Niesatysfakcjonujący  - 2,0

Satysfakcjonujący    - 3,0

Dobry  - 4,0

Bardzo dobry  - 5,0

Nie potrafi opisać typowych zagadnień teoretycznych

Opisuje podstawowe zagadnienia teoretyczne

Opisuje bardziej skomplikowane zagadnienia teoretyczne

Opisuje wszystkie zagadnienia sposób rozszerzony

Obserwacja i ocena zachowania studenta w stosunku do prowadzącego, studentów, podopiecznych

Niesatysfakcjonujący - 2,0

Satysfakcjonujący - 3,0

Dobry - 4,0

Bardzo dobry - 5,0

Nie szanuje kolegów, prowadzących, podopiecznych; nie reaguje na upomnienia

Szanuje kolegów, prowadzących, podopiecznych, choć czasem zachowuje się niestosownie; reaguje na upomnienia

Szanuje kolegów, prowadzących, podopiecznych; nie trzeba go upominać

Szanuje kolegów, prowadzących, podopiecznych; bez względu na okoliczności wykazuje się nienaganną postawą; zwraca się do

wszystkich w sposób właściwy

Nie jest odpowiednio przygotowany do zajęć

Jest przygotowany do zajęć, ale z uchybieniami

Jest przygotowany do zajęć lecz z niewielkimi uchybieniami

Jest w pełni przygotowany do zajęć.

Forma weryfikacji osiągnięć studenta i warunki zaliczenia zajęć


Forma weryfikacji osiągnięć studenta

Egzamin

Warunki odbywania i zaliczenia zajęć oraz dopuszczenia do końcowego egzaminu (zaliczenia z oceną)

1. Egzamin pisemny w formie testu z pytaniami zamkniętymi lub egzamin pisemny w formie pytań otwartych, lub egzamin sprawdzający

wiedzę w formie pytań zamkniętych i otwartych.

2. Uzyskanie z egzaminu co najmniej 51% punktów. 

3. Wykonanie pracy w formie  prezentacji lub referatu.

4. Obecność na zajęciach

5. Spełnienie wszystkich wymogów ustalonych przez  koordynatora 

Wykaz zalecanego piśmiennictwa


Wykaz literatury podstawowej

Lp.Pozycja
1.Beckett Ch., Podstawy teorii dla praktyków pracy socjalnej, Warszawa 2010.
2.DuBois B., Krogsrud Miley K., Praca socjalna – zawód, który dodaje sił, Katowice 1999.
3.Gray M., Webb S.A., Praca socjalna. Teorie i metody, Warszawa 2012.
4.Kantowicz E., Elementy teorii i praktyki pracy socjalnej. Olsztyn 2001.
5.C.de Robertis, Metodyka działania w pracy socjalnej, Katowice 1999
6.C.de Robertis, H.Pascal, Postępowanie metodyczne w pracy socjalnej z grupami i ze społecznościami, Katowice 1999
7.J.Szczepkowski, Praca socjalna-podejście skoncentrowane na rozwiązaniach, Toruń 2010
8.T. Kaźmierczak, Organizowanie społeczności lokalnej: aplikacje, wdrażanie, przyszłość, Warszawa 2014.
9.R. Wielgos-Struck, M. Bozacka, Działalność opiekuńcza i terapeutyczna w praktyce instytucji pomocy społecznej, Rzeszów 2016.
10.T. Kaźmierczak, Organizowanie społeczności lokalnej: aplikacje, wdrażanie, przyszłość, Warszawa 2014.

Wykaz literatury uzupełniającej

Lp.Pozycja
1.Grzegorzewska I.; Rola pracownika socjalnego w budowaniu odporności psychicznej dzieci i ich rodzin, Praca Socjalna, Nr 4; 201
2.Kawczyńska – Butrym Z., Niepełnosprawność – specyfika pomocy społecznej. BPS, Katowice 1998. strony: 119 – 133.
3.Krasieńsko I; Przepierski J.; Nowoczesne formy wsparcia rodziny – asystentura rodzin i Konferencja Grupy Rodzinnej, Praca Socjalna, Nr 2; 201
4.Orłowska M., Malinowski L. (red.), Praca socjalna służbą człowiekowi, Warszawa 1998.
5.I.Krasiejko, Metodyka działania asystenta rodziny, Kraków 2010
6.S.Pawlas- Czyż, Praca socjalna wobec współczesnych problemów społecznych, Toruń 2007
7.K.Wódz, S.Pawlas- Czyż, Praca socjalna wobec nowych obszarów wykluczenia społecznego, Toruń 2008
8.Wódz K., Praca socjalna w środowisku zamieszkania, Katowice 1998.
9.Marynowicz-Hetka E., Piekarski J., Wokół problemów działania społecznego, Katowice 1998.
10.Matyjas B., (red.), Formy pomocy dziecku i rodzinie w środowisku lokalnym, Kielce 2001
11.Krzesińska – Zach B., Pracownik socjalny w przestrzeni życia dziecka chorego, W: Nowe przestrzenie działania w pracy socjalnej w wymiarze etyczno-prakseologicznym; Kraków 2010.
12.Młyński J.; Obowiązki pracownika socjalnego wobec rodziny, Praca Socjalna, Nr 5; 2010.
13.Romaniuk A., Zozula J., Prawne aspekty ingerencji pracownika socjalnego w przypadku przemocy w rodzinie; w: W kręgu zagadnień pracy socjalnej, red. Kwak A.; Wyrwich –Hejduk E., APS, Warszawa. 2011.
14.Zawadzki P.; Rola zespołów interdyscyplinarnych w przeciwdziałaniu przemocy domowej; Praca Socjalna, Nr 6; 2010.
15.Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
16.Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ze zmianami.
17.Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19.04.2005 w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ze zmianami.

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk zawodowych


Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk zawodowych

Nie dotyczy